I-Labrador retriever egama lingu-Ava yenzelwa ukuhlinzwa kwesibili kokufakelwa i-double hip ngosizo lodokotela bezilwane baseTexas A&M University, ukuhlela okuqondiswa yi-computed tomography (CT) kanye nobuchwepheshe bokuphrinta be-3D. Bese ubuyela ekugijimeni nasekudlaleni nomndeni wakho.
Lapho amalunga amabili esinqeni i-Ava eyawathola ngesikhathi injana iguga ngo-2020, odokotela bezilwane baseTexas A&M basusa amalunga amadala bawashintsha ngamasha, besebenzisa ukuhlela okuqondiswa yi-CT, amamodeli amathambo aprintiwe nge-3D kanye nokuhlinzwa okuhleliwe ukuqinisekisa ukuthi ukuhlinzwa kuhamba kahle futhi ngaphandle kobuhlungu.
Aziningi izinja ezihlinzwa kane ngokuphelele esikhundleni se-hip (THR) empilweni yazo, kodwa i-Ava ibilokhu ikhethekile.
“U-Ava weza kithi eneminyaka engaba yizinyanga eziyisithupha ubudala futhi sasingabazali bezinja zokukhulisa izingane abahlala e-Illinois,” kusho umnikazi we-Ava, uJanet Dieter. “Ngemuva kokunakekela izinja ezingaphezu kuka-40, waba ‘isisulu’ sethu sokuqala esagcina sithathiwe. Sasiphinde saba nomunye uLabrador omnyama ogama lakhe linguRoscoe ngaleso sikhathi, owayevame ukushiya izinja zokukhulisa izingane, kodwa wathandana no-Ava ngokushesha futhi sasazi ukuthi kuzodingeka ahlale.”
UJanet nomyeni wakhe uKen bahlala behambisa izinja zabo esikoleni sokuthobela, futhi u-Ava akahlukile. Kodwa-ke, yilapho lo mbhangqwana waqala khona ukuqaphela okuthile okuhlukile ngaye.
“Kuvele isihloko mayelana nendlela yokuvimba inja yakho ukuthi ingagxumi phezu kwakho, futhi saqaphela ukuthi u-Ava akasoze agxume phezu kwethu,” kusho uJanet. “Simyise kudokotela wezilwane wendawo futhi bamenzela i-x-ray eyabonisa ukuthi isinqe sika-Ava sasiphumile.”
AbakwaDieter bathunyelwa kudokotela ohlinzayo onolwazi lokufaka esikhundleni sezinqe ngokuphelele owafaka esikhundleni sezinqe ngokuphelele sika-Ava ngo-2013 nango-2014.
“Ukuqina kwakhe kuyamangalisa,” kusho uJanet. “Uphume esibhedlela sengathi akwenzekanga lutho.”
Kusukela ngaleso sikhathi, u-Ava usize izinjana zomndeni ezikhuliswe yibo abadla ukudla okuncane ukuthi zithole abantu abazodlala nabo. Lapho umndeni kaDieter uthuthela eTexas usuka e-Illinois eminyakeni eminingana edlule, wathatha ushintsho ngokushesha.
“Eminyakeni edlule, amabhola okwenziwa aye aguga i-liner yepulasitiki evikela izindonga zensimbi zamalunga okwenziwa,” kusho uDkt. Brian Sanders, uprofesa wezokwelapha ngamathambo ezilwane ezincane kanye nomqondisi wezinsizakalo zamathambo ezilwane ezincane eSibhedlela Sokufundisa Izilwane. “Ibhola lokwenziwa labe seliguga isisekelo sensimbi, okwabangela ukuguguleka okuphelele.”
Nakuba ukuguguleka okuphelele kwelunga lesinqe kuyinto engavamile ezinjeni, kungenzeka uma kufakwa esikhundleni selunga elisetshenziswe iminyaka eminingi.
“Ngesikhathi u-Ava efake isinqe sakhe sokuqala, i-padding esigxotsheni sokufaka esikhundleni yayingathuthuki njengoba injalo manje,” kusho uSanders. “Ubuchwepheshe buthuthuke kakhulu kangangokuthi le nkinga ayivamile ukwenzeka. Izinkinga ezifana nezika-Ava azivamile, kodwa uma zenzeka, kudingeka ubuchwepheshe obuthuthukisiwe ukuze kufezwe umphumela ophumelelayo.”
Ngaphezu kokuguguleka, ukuguguleka kwezindonga zensimbi zesinqe sika-Ava kwakubangele ukuba izinhlayiya ezincane zensimbi ziqoqeke eduze kwelunga kanye nangaphakathi komsele we-pelvic, kwakha ama-granuloma.
“I-granuloma empeleni iyisikhwama sezicubu ezithambile ezizama ukubamba izingcezu zensimbi,” kusho uSanders. “U-Ava wayene-granuloma enkulu yensimbi eyayivimba ukufinyelela esithweni sakhe senqulu futhi ithinta izitho zakhe zangaphakathi. Lokhu kungabangela nokuthi umzimba wakhe wenqabe noma yikuphi ukufakwa kwe-THR prosthetic.
“Ukufakwa kwensimbi—inqubo egugulekayo ebangela ukuba izingcezu zensimbi ziqoqeke kuma-granuloma—kungabangela izinguquko zamaseli ezibangela ukuba ithambo elizungeze isinqe esisha liphinde libole noma lincibilike. Kufana nokufaka umzimba esimweni sokuzivikela ukuze uzivikele ezintweni zangaphandle,” esho.
Ngenxa yobunzima bokuhlinzwa okudingekayo ukuze kususwe i-granuloma futhi kulungiswe i-Ava's hip, udokotela wezilwane wendawo kaDiters watusa ukuthi babonane nochwepheshe wamathambo eTexas A&M University.
Ukuqinisekisa impumelelo yalo msebenzi oyinkimbinkimbi, uSanders wasebenzisa uhlelo lokuhlinzwa oluthuthukisiwe oluqondiswa yi-CT kanye nobuchwepheshe bokuphrinta be-3D.
“Sisebenzisa imodeli yekhompyutha ye-3D ukuze sinqume usayizi kanye nokubekwa kwezitho zokufakelwa,” kusho uSaunders. “Ngokuyisisekelo sinyathelise ikhophi enembile yesinqe sika-Ava esiphumile futhi sahlela ngqo ukuthi singenza kanjani ukuhlinzwa kokubuyekeza sisebenzisa imodeli ye-3D yethambo. Eqinisweni, sihlanze amamodeli epulasitiki futhi sawasebenzisa egumbini lokuhlinza ukusiza ngokuhlinzwa kokwakha kabusha.”
“Uma ungenalo uhlelo lwakho lokuphrinta lwe-3D, kuzodingeka usebenzise inqubo yokukhokhela isevisi ukuthumela ama-CT scan enkampanini yangaphandle. Kungaba nzima maqondana nesikhathi sokushintsha, futhi uvame ukulahlekelwa ikhono lokubamba iqhaza enkambisweni yokuhlela,” kusho uSanders.
Ukuba nomfanekiso wesinqe sika-Ava kwaba usizo kakhulu uma ubheka ukuthi i-granuloma ka-Ava yayenza izinto zibe nzima nakakhulu.
“Ukuze sigweme ukwenqatshwa kwe-THR, sisebenzisa i-CT scan futhi sisebenzisana nethimba lodokotela abahlinza izicubu ezithambile ukuze sisuse i-granuloma yensimbi eningi ngangokunokwenzeka emseleni we-pelvic bese siyibuyisela ukuze ibukezwe i-THR. Ngemuva kwalokho uma senza ukubuyekezwa, singaqeda ukuhlinzwa ngakolunye uhlangothi ngokususa i-granuloma esele kolunye uhlangothi,” kusho uSanders. “Ukusebenzisa amamodeli e-3D ekuhleleni nasekusebenzeni nethimba lezicubu ezithambile kube yizici ezimbili ezibalulekile empumelelweni yethu.”
Nakuba ukuhlinzwa kokuqala kokuvuselelwa kwenqulu kuka-Ava kuhambe kahle, ubunzima bakhe abukapheli. Emasontweni ambalwa ngemva kokuhlinzwa kokuqala, enye i-THr pad ka-Ava nayo yaguga futhi yaphuma endaweni yayo. Kwadingeka abuyele ku-VMTH ukuze ahlolwe okwesibili inqulu.
“Ngenhlanhla, isinqe sesibili asizange sonakale kakhulu njengesokuqala, futhi besivele sinaso isimiso se-3D samathambo akhe kusukela ekuhlinzweni kwakhe kwakamuva, ngakho-ke ukuhlinzwa kwesibili kokulungiswa kwesinqe kube lula nakakhulu,” kusho uSaunders.
“Usagijima egcekeni langemuva kanye nenkundla yethu yokudlala,” kusho uJanet. “Waze wagxuma phezu kwesofa.”
“Lapho eqala ukubonisa izimpawu zokuqala zokuguguleka ezinqeni zakhe, sacabanga ukuthi kungase kube ukuphela futhi sashaqeka,” kusho uKen. “Kodwa odokotela bezilwane eTexas A&M bamnika impilo entsha.”
Ochwepheshe bezilwane eTexas A&M University bathi ukuhlinzeka “ngendawo ephephile” yamakati kuyisihluthulelo sokwethulwa okuphumelelayo.
Ochwepheshe bezilwane bathambekele ekukhathaleni kakhulu futhi banamathuba aphindwe kahlanu okufa ngokuzibulala kunabantu abaningi.
Ososayensi bazosebenza ukuze baqonde ukuthi igciwane elibangela i-COVID-19 lisakazeka kanjani phakathi kwezinyamazane nokuthi lithinta kanjani impilo yazo iyonke.
UDrew Kearney '25 uhlaziya idatha yeqembu ukuze athuthukise amasu okuthuthukisa abadlali.
Ochwepheshe bezilwane eTexas A&M University bathi ukuhlinzeka “ngendawo ephephile” yamakati kuyisihluthulelo sokwethulwa okuphumelelayo.
Isikhathi sokuthunyelwe: Disemba 18-2023
